Kilometers en kilometers aan pijpleiding
Met de afronding van het Likomba waterproject beschikt de gemeenschap over een uitgebreid waternetwerk met 34 openbare watertappunten, ruim 12 kilometer aan leidingen en een waterreservoir van 100.000 liter. Bij de start van het project maakte slechts 10 procent van de huishoudens gebruik van openbare watertappunten. Inmiddels is dat percentage gestegen naar 98 procent. Ook de dagelijkse beschikbaarheid van water is sterk verbeterd: van 19 procent bij aanvang naar 97 procent in 2026. Dat blijkt uit een onafhankelijk impactonderzoek uit augustus van dit jaar. De aanleg van het watersysteem vormde het belangrijkste onderdeel van het project. Er werden 25 nieuwe watertappunten gebouwd en 9 bestaande punten gerenoveerd. Via een netwerk van 12.786 meter aan leidingen wordt het water naar de verschillende delen van de gemeenschap gebracht.
Niet alleen leidingen en kranen
Bij de uitvoering is nadrukkelijk aandacht besteed aan de vraag hoe de watervoorziening ook op langere termijn goed beheerd kan worden. Een goed functionerend watersysteem vraagt immers om mensen die weten hoe ze het moeten onderhouden en beheren. Daarom zijn vijftien bestuursleden begeleid bij hun taken en verantwoordelijkheden. Vier lokale waterbeheerders kregen praktische training in onderhoud, het opsporen van storingen en het uitvoeren van kleine reparaties. Ook zijn twee medewerkers uit de gemeenschap aangesteld voor het dagelijkse beheer van het servicekantoor. Zij verzorgen onder meer de administratie, financiële registratie en het contact met watergebruikers. Daarnaast zijn acht vrijwilligers, de zogenoemde Hygiene and Sanitation Soldiers, betrokken bij voorlichting over hygiëne en sanitaire voorzieningen. Zij stimuleren gezinnen om veilig met drinkwater om te gaan en meer aandacht te besteden aan hygiëne in en rond het huis.
Minder tijd kwijt aan water halen
De verbeteringen zijn ook merkbaar in het dagelijks leven van gezinnen. Doordat water dichter bij huis beschikbaar is, hoeven vrouwen en kinderen minder tijd te besteden aan het halen ervan. Die tijd kan nu worden besteed aan school, werk en andere dagelijkse bezigheden.Uit het impactonderzoek blijkt bovendien dat de betrokkenheid van inwoners bij het beheer van de watervoorziening is toegenomen. Het aantal mensen dat bereid is bij te dragen aan onderhoud en reparaties steeg van 18 naar 78 procent. Ook de bekendheid met de lokale waterbeheerders en het verantwoordelijke bestuur nam flink toe.De verbeterde watervoorziening gaat samen met meer aandacht voor waterbehandeling en hygiëne. Ook de sanitaire voorzieningen zijn schoner en bieden meer veiligheid en privacy. Tegelijkertijd laat de evaluatie zien dat op dit laatste terrein nog verdere verbeteringen nodig zijn.
Social business model
Een belangrijk onderdeel van de afronding was de overdracht van kennis en verantwoordelijkheden aan de lokale organisatie. Het bestuur houdt toezicht op het beheer en de financiën, de medewerkers van het servicekantoor verzorgen de dagelijkse administratie en de waterbeheerders zijn verantwoordelijk voor het technische onderhoud. Vanaf eind december 2026 is de invoering van gebruikersbijdragen gepland. De inwoners worden hierover momenteel geïnformeerd. Met deze bijdragen moeten de dagelijkse exploitatie, het onderhoud en toekomstige reparaties worden betaald.
Wij blijven betrokken
Met de afronding van het Likomba waterproject is de toegang tot schoon drinkwater voor duizenden gezinnen sterk verbeterd. De uitdaging voor de komende jaren is ervoor te zorgen dat het systeem goed blijft functioneren en dat de gemeenschap de verantwoordelijkheid voor het beheer daadwerkelijk kan blijven dragen. Gedurende drie tot vijf jaar is verdere begeleiding en controle voorzien, onder meer op technisch, financieel en organisatorisch gebied. De eindevaluatie bevestigt dat de belangrijkste projectdoelen zijn bereikt. Tegelijkertijd zijn er aanbevelingen gedaan om de resultaten vast te houden. Zo is bescherming van het stroomgebied belangrijk voor de beschikbaarheid van water in de toekomst. Het planten van bomen, regelmatige trainingen voor de lokale beheerders en financiële en technische controles worden daarom als belangrijke vervolgstappen genoemd. Ook de voorlichting over hygiëne moet doorgaan. Eenmalige trainingen zijn niet voldoende om gedragsverandering blijvend te maken.
Dit project is een initiatief van Humaniforest en is financieel mogelijk gemaakt door Achmea Foundation in samenwerking met LiveBuild, Wilde Ganzen en EARTH.